Bilinçli Teknoloji Kullanımı Konusunda Çocuğuma Nasıl Yardımcı Olabilirim?

Günümüzde Teknoloji Kullanımı

Teknoloji kullanımının günümüzde kaçınılmaz bir gereklilik haline geldiğini söyleyebiliriz. Çağımızın en güçlü kitle iletişim aracı olan internetin hızlı bir şekilde hayatımıza girmesiyle bilgisayar ve internet kullanımı her yaştan insan için bir ihtiyaç haline gelmiştir. Bu ihtiyaçla beraber internet ve bilgisayar kullanımı her geçen yıl artış göstermiştir. Her ne kadar tüm yaş grupları için bir gereklilik olduğu bilinse de yapılan araştırmalar internet kullanımının özellikle 16-24 yaş arası genç nüfusta yoğunlaştığını göstermektedir.

Bilgisayar ve internetin günlük hayatı kolaylaştırdığını biliyoruz. Faydaları belki saymakla bitmez. İnternet kullanımı eğitimden ticarete kadar birçok sektörde kolaylık sağlamaktadır. Artık bir market alışverişi, bir kıyafet alışverişi akıllı telefonlar aracılığı ile bile yapılan bir hal aldı. Onun dışında, teknolojinin faydasını belki de en iyi pandemi sürecinde çocuklarımızın eğitimden mahrum kalmayarak online ortamda eğitim faaliyetlerine devam etmesiyle daha yakından gördük. Çok değil bundan belki 20 yıl önce böyle bir virüsle karşı karşıya kalınsa öğrencilerin böyle bir süreçten nasıl etkilenebileceğini bir düşünün. 

Bilgisayar ve internetin yaşamımıza ani ve hızlı girişiyle beraber bu konunun özellikle çocuklar ve ergenler üzerindeki etkileri de uzmanlar tarafından araştırılmaya değer bir konu haline geldi. Bazı uzmanlar teknolojinin çocukları çok erken yaşta fazla uyarana maruz bırakması , çocuğu izole bir yaşama çekmesi ,çocuğun yaratıcılık ve farkındalığının azalması vb. birçok gerekçeyle çocukların bilgisayar ve internetle özellikle erken yaşlarda fazla vakit geçirmesine karşı çıkmışlardır. Öte yandan bazı görüşlere göre teknoloji kullanımı çocuğun gelişimi için fırsat olarak görülmüştür. Elbette bu iki görüşü körü körüne benimsemek doğru olmayacaktır. Yapılan bazı araştırmalarda internette daha fazla vakit geçiren gençlerin yüz yüze iletişim kurmakta zorlandığı ve giderek yalnızlaştığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bunun dışında ekrana fazla maruz kalmak tabi ki gençte fiziksel olarak da olumsuz sonuçlara sebep olabilmektedir. Uyku bozuklukları, yeme bozuklukları, postür bozuklukları, sorumlulukları aksatma gibi birçok olumsuz sonuçlar mevcut. Ancak hepimizin farkında olduğu üzere teknolojiyi tamamen hayatımızdan ve gençlerin hayatından çıkarmak mümkün değil. Bence böyle bir engelleme çocuğun gelişimi için de sağlıklı değil. O zaman bizim üzerine düşünmemiz gereken soru şu. Çocuğumun teknolojiyi bilinçli kullanmasını nasıl sağlarım?

Matematik özel ders ve İnternet kullanımı hakkında bir resim. Teknoloji oldukça gelişiyor…

1)İlk olarak tüm ailelerin yapabileceği en önemli şey sanırım iyi bir rol model olabilmek. Nasıl ki sigara içen bir ebeveynin çocuğuna sigara sakın içme çok sağlıksız demesi bir anlam ifade etmezse, işten eve gelip büyük bir vaktini telefonda, sosyal medyada, televizyonda geçiren bir ebeveynin de çocuğuna bırak artık şu bilgisayarı demesi bir anlam ifade etmeyecektir. Dolayısıyla siz ebeveynlerin de iş dışındaki vaktinizi neyle geçirdiğimiz, çocukların da boş zamanlarını değerlendirebilmeleri açısından çok kıymetli. Çünkü eğer bir çocuk veya bir genç ekranda gereğinden fazla vakit geçiriyorsa bunun sebebini anlayabilmek çok önemlidir. Sosyalleşmek için mi geçiriyor, sıkıldığı için mi, yapacak bir şey bulamadığı için mi… Eğer sizden her sıkıldığınızda, her boş vaktinizde elinize telefonu aldığınızı görürse bu davranışı o da gözlemleyerek öğrenebilir. 

2)Diğer bir konu en az doğru bir rol model olabilmek kadar kıymetli. O da sizlerin teknolojiyle ve internet kullanımı ile ilgili bilinçli olabilmeniz. Nedir bilinçli olmak? Bu aslında geniş bir konu birçok pencereden değerlendirebiliriz. Sizlerin internet kullanımıyla ilgili yeterli bilgi ve donanıma sahip olmanız aslında çocuğun güvenli teknoloji kullanımı için de önemli. İnternet ortamının ne kadar güvensiz bir yer olduğunu hepimiz biliyoruz aslında. Çocuk burada her türlü uygunsuz durumla karşılaşabilir. Ama eğer sizi o konuda yetkin görürse ve onu anlayabileceğinizi hissederse karşılaştığı bir sorunda da size danışması daha kolay olacaktır. Bu sebeple iyi birer gözlemci de olmak gerekiyor aslında. Dipsiz bir kuyunun içinde çocuğu yalnız bırakıyoruz. Belki sadece saatle sınırlandırıp şu kadar saati geçmesin de ne yaparsa yapsın diyoruz. Fakat mesele o da değil. Bu çocuk bu vakitte ne yapıyor? Oyun mu oynuyor, araştırma mı yapıyor, arkadaşlarıyla mı sohbet ediyor? Bu demek değil ki oyun oynarsa kötü araştırma yaparsa iyi. Elbette oyun da oynayacak hatta bazen öyle durumlar oluyor ki bir dönem popüler olmuş bir oyun eğer o genç tarafından bilinmiyor veya oynanmıyorsa onun dışlanmasına bile sebep olabiliyor. Bu tabi ki ayrı bir konu. Buradaki önemli nokta çocuk internette ne yapıyorsa onu gözlemleyin. Oyun oynuyorsa nasıl bir oyun oynuyor, oyunda kimler var tek mi oynuyor… Sizler de bu oyunlara dahil olabilirsiniz. Bu durum oyunu da tanımanıza yardımcı olur. Çocuğunuzun nasıl bir ihtiyaçtan bu oyunu oynadığını da gözlemlemenize yardımcı olur. Günde 6-8 saatini bilgisayar oyunlarıyla geçiren bir genci düşünelim. Eğer siz bu gence ne var bu oyunlarda bu kadar saat oynayacak hiç mi sıkılmıyorsun gibi bir yaklaşımla yaklaşırsanız kendini anlaşılır hissetmeyecektir.

3) Eğer çocuğunuzda fazla bir ekran kullanımı olduğunu düşünüyorsanız ona biz bir ekibiz bilinciyle yaklaşmalısınız. Nasıl ki bisiklet sürmeyi bilmeyen çocuğunuza bisiklet sürmeyi öğretecekseniz ona teknolojiyi bilinçli kullanmanın yollarını da siz aktarmalısınız. Bir araştırmayı nasıl yapar, internetteki her bilgi güvenli midir, hangi sitelerden bilimsel verilere ulaşabilir vb. gibi konularda ona bilgi vermelisiniz. Fazla ekran kullanımında denetleyici ve yasaklayıcı tavır belki küçük yaşlardaki çocuklarda işe yarayabilir ancak ergenlerde bunu bir güç göstergesi olarak kullanmamalı ve sohbet eder bir yaklaşımla davranmalısınız. Aslında yasaklayıcı davranış çocuklarda hep daha cazip gelmiştir. Çocuğun ona daha fazla merak duymasına sebep olmuştur. 

4)Yasaklamak ve serbest bırakmak arasındaki dengede diğer bir önemli konu da teknoloji kullanımında çocuğa sınır koyabilmektir. Bazen ebeveyneler teknoloji ve internet kullanımını ceza niteliğinde kullanabiliyor. Artık işler öyle bir çığrından çıkmış oluyor ki ev interneti kapatılıyor, çocuğun oyun klavyesi saklanıyor vs. Fakat bir hafta sonra ne oluyor? Yasaklanan şeyler geri veriliyor. Yani eğer siz bir ceza da uyguluyorsanız aslında bunun sürdürülebilir ve gerçekçi olması lazım. Sanırım şu zamanda interneti kapatmak çocuktan bilgisayarı tamamen almak kalıcı bir çözüm olmaz. Neler olabilir, aileler neler yapabilir? Ekransız zaman dilimlerini ailecek planlayabilirsiniz. Örneğin yatakta olmayacak, yemek yerken olmayacak, tuvalette olmayacak gibi. Artık telefonlarda belirli uygulamaları ne kadar kullanacağınızla ile ilgili bile kısıtlamalar var. Böyle bir kontrol mekanizması konabilir. Özellikle ekran kullanım süresi fazla olan çocuklarda bu davranış ona neden bu kadar çekici geliyor anlamaya çalıştıktan sonra ekranla geçirdiği sürenin yerine koyabileceği aktiviteler, ortak aile saatleri vs. konabilir. Çocuklarınızla konuşarak ne kadar süre ne kadar sıklıkla internet kullanacak bu kural hangi durumlarda esnetilebilir bunlara beraber karar vermelisiniz.  Anne babalar olarak düşününki çok sevdiğiniz bir film izliyorsunuz ve en sevdiğiniz yerde birisi size diyor ki kapat filmi süren bitti. Bu durum nasıl can sıkıcıysa çocuk için siz bilgisayarı kapat dediğinizde kapatmak zor olabilir. Bu konuyla ilgili olarak yukarıda da bahsedildiği üzere çocuğun oynadığı oyunu bilmek, ne oynadığı hakkında fikir sahibi olmak da önemlidir. Belki o oyunu bir kez oynamak 1saat 10dk vakit alıyor, siz çocuğa 1 saat süren doldu kapat diyorsunuz. Bunların hepsi birlikle konuşulup planlanabilir. Son olarak bilgisayarın ortak kullanım alanında oluyor olması sizin çocuğu denetleyebilmenizi kolaylaştıracaktır. Tüm bu söylenenler karşısında çocuğunuzla ortak paydada buluşamıyorsanız bir uzmandan destek almanız faydalı olacaktır.

Yorum yapın